|

Erkan ÇELEBİ
|
ZEYTİNİN içeriğindeki acı maddeyi çıkarabilmek için ya bir yıl bekletilmesi
ya da kimyasal işlemlerden geçirilmesi gerekiyor. Ancak bazı üreticiler,
zeytinin rengini tutturmak için tekstil boyası hatta paslı teneke bile
kullanabiliyor. Tüketici hem maddi zarar görüyor, hem de sağlığı tehlikeye
atılıyor.
YILDA 200
bin ton sofralık zeytin tüketilmesine karşın ambalajlı zeytin üreticisi
sayısının sınırlı olduÄŸu Türkiye’de binlerce merdiven altı üretici bulunuyor. Bu
merdiven altı üreticiler ne Tarım Bakanlığı ne de Sağlık Bakanlığı tarafından
denetlenemediği için tüketiciler kimyasal işlemlerden geçmiş, tekstil
boyalarıyla karartılmış zeytinleri yemek zorunda kalıyor.
Zeytin, yapısında bulunan acı madde nedeniyle diğer meyveler gibi dalından
kopartıldığı gibi yenemiyor. Bu acı maddenin meyveden çıkarılabilmesi için ya en
az bir yıl bekletilmesi ya da hızlı tatlanması için kimyasal işlemlerden
geçirilmesi gerekiyor.
İşte bu aşamada bazı üreticiler, uzmanların yapması gereken kimyasal işlemleri,
malzemeyi kullanmasını bile bilmeyen kişilere yaptırabiliyor. Bu noktada bazen
zeytinin rengini tutturmak için gıda boyası yerine tekstil boyası hatta paslı
teneke bile kullanılabiliyor. Bunun sonucunda da tüketici hem maddi zarar
görüyor, hem de sağlığı tehlikeye atılıyor.
YEŞİLİ SARI OLMAZ
Arkadaşımız Zeliha Aslan’ın yaptığı araÅŸtırmaya göre, piyasada kilosu 2
milyon 500 bin lira ile 5 milyon lira arasında satılan zeytini alırken
tüketicilerin dikkat etmesi gereken birkaç önemli nokta var. Bunlardan ilki
zeytinin ekonomik değerini gösteren çeşidi, yani varyetesi. Bu değeri arz-talep
ve kalite belirliyor. Gemlik zeytini, Aydın tipinden yaklaşık yüzde 50 daha
yüksek fiyatla satılıyor. Ancak bazı üreticiler ya da satıcılar maliyeti
düşürmek için Aydın zeytinini Gemlik diye satabiliyor. Bu nedenle üzerinde
varyete yazmayan ambalajların kesinlikle alınmaması gerekiyor.
Tüketicileri kandırmanın diğer yolu da bir kilo zeytinde bulunan tane sayısıyla,
yani kalibresiyle oynamak. Ambalaj üzerinde yazan 290-320 kalibre ifadesi, bir
kiloda ortalama ne kadar zeytin bulunduğunu gösteriyor. Taneler ne kadar
büyükse, zeytinin kilo fiyatı da o kadar yükseliyor. Bu nedenle tüketicilerin
zeytin fiyatını karşılaştırırken, ekstra, lüks, çok özel gibi tanımlamalara
değil, kalibrelerine bakmaları, ayrıca zeytinlerin birbirine yakın büyüklükte
olmasına dikkat etmeleri gerekiyor.
Yeşil zeytinin rengi, çizik zeytin olarak tanınan Edremit varyetesinin dışında,
sarı değil yeşil olmalı. Şayet zeytin sarıysa, bu sarılık o zeytinin turşu
olmasından kaynaklanıyor. Bu durumda da zeytin tadı kalmıyor.
Birçok tüketici simsiyah Gemlik zeytininin çok makbul olduğunu düşünüyor. Oysa
aynı kap içindeki zeytinlerin kahve, koyukahve, yeşilimtrak, siyaha yakın ve
siyah gibi farklı renklerde olması, ürünün kalitesiz olduğunu göstermiyor.
Aksine bu durum zeytinin natürel olarak soframıza geldiğinin göstergesi.
Gemlik zeytini çoğu kez kahve rengi olarak ambalajdan çıkıyor ve havayla temas
ettiğinde yaklaşık bir saat içinde rengi siyahlaşıyor. Gemlik zeytini tamamen
siyahsa, bu durum meyvenin aşırı olgunken toplandığını da gösterebiliyor.
Tamamen simsiyah zeytinler, bazı kimyasal işlemlerden geçirilip, gıda boyaları
ile homojen bir renge kavuÅŸturulmuÅŸ da olabiliyor.
Zeytin ambalajında neler bulunmalı?
Türk Standartları Enstitüsü’nün (TSE) belirlediÄŸi standarda göre, satışa sunulan
zeytinin ambalajında öncelikle zeytinin Gemlik, Ayvalık, Edremit gibi çeşidini
belirten varyetesinin ve tane iriliğini gösteren kalibresinin bulunması
gerekiyor.
Zeytinin Türk malı olduğunun belirtilmesi ve standart numarası olan TS 774
ibaresiyle birlikte üretim ve son kullanma tarihlerinin yazılması zorunluluğu
bulunuyor.
Üretici firmanın isim ve adresinin yanı sıra ambalajda sınıfı ve net ağırlığıyla
süzme ağırlığının belirtilmesi de zorunlu.
Sınıfı maddesi, zeytinin ekstra, birinci sınıf ya da ikinci sınıf olduğunu
gösterirken; net ağırlık, salamura ile birlikte toplam ağırlığını, süzme ağırlık
da sadece zeytin tanelerinin ağırlığını belirtiyor.
Ayrıca ambalajda içindekiler bilgisi ve Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı’nın izin
tarihi, izin numarasının bulunması gerekiyor.
Zeytin küçüldükçe fiyatı da düşüyor
TÜRKİYE’de yılda 250 bin ton sofralık zeytin üretimi gerçekleÅŸirken binlerce
üretici arasında sadece Marmara Birlik, Fora ve Ece tüm ülke çapında dağıtım
yapabiliyor. Piyasaya Tariş de ağırlığını koyuyor. Bu firmaların dışında
bölgesel olarak markalı zeytin satışı gerçekleştiren küçük işletmeler de
bulunuyor. Piyasada aynı kalibredeki Gemlik ve Edremit zeytini ortalama 4 milyon
liraya, Domat zeytini 3 milyon 300 bin liraya ve Aydın zeytini 2 milyon 500 bin
liraya satılıyor. Gemlik zeytini de kalibresine göre 3 milyon 350 bin lirayla 4
milyon 700 bin lira arasında değişiyor. Fiyatlar zeytinin kalitesine değil,
tanelerin büyüklüğüne göre düşüyor
Popularity: 5% [?]